Transitie van denkprocessen

Rondspringende geesten
Tast veelvuldig surfgedrag onze hersenen aan? Nicholass Carr waarschuwt in zijn boek 'Het ondiepe, hoe hersenen omgaan met internet' voor een rondspringende geest, die ons afhoudt van het verdiepende, lineaire denken. Ik ben geen hersenspecialiist, wel heb ik mij verdiept in gedragspatronen van mensen tijdens veranderingsprocessen. Ons surfgedrag plaats ik daarom in het perspectief van de vele veranderingen en technologische vernieuwingen die gaande zijn. Van ieder van ons vraagt dit transitie oftewel het durven loslaten van oude banden en gedragspatronen die niet meer functioneel zijn om ruimte te maken voor het ontwikkelen van nieuw gedrag dat wel werkt.

Bij Carr en een onbekend aantal andere internetsurfers bespeur ik angst voor oppervlakkigheid en frustratie vanwege de vele tijd die sociale media en internetgebruik vergen. Dagelijks surf ik op internet. Regelmatig ontdek ik hierdoor andere invalshoeken bij thema's die mij bezighouden, waardoor mijn gezichtsveld wordt verbreed. Niet het surfgedrag ervaar ik hierbij als obstakel om tot meer verdieping en innovatieve inzichten te komen, maar de lineaire en oordelende wijze van denken die in ieder mens in meer of mindere mate schuilt. Ik vind het prettig om te lezen en te ervaren dat steeds meer mensen, net zoals ik, actief aan de slag gaan met alternatieve denkmethoden, welke meer recht doen aan en gebruik maken van onze collectieve wijsheid.

Zo zijn veel mensen inmiddels vertrouwd met brainstormmethoden en mind mapping als gevolg van het 'laterale denken'. Deze andere wijze van denken werd in de tweede helft van de vorige eeuw geïntroduceerd door Edward de Bono; met onorthodoxe of ogenschijnlijk onlogische methoden wordt informatie geordend en problemen opgelost. In toenemende mate maken mensen en organisaties zich sterk voor het zogenaamde systeemdenken, waaraan Peter Senge een belangrijke theoretische bijdrage heeft geleverd. Het uitgangspunt hierbij is het besef om bij alles wat we ondernemen de onderlinge verbanden en de processen van verandering te zien. Veel jonge netwerkorganisaties werken vanuit deze nieuwe denkprincipes.

De overgang naar een nieuw tijdperk met vele nieuwe technologische middelen en mogelijkheden is boeiend, angstig, lastig en verrijkend. Vertrouwen op ons gezond verstand en het zoeken naar een balans tussen het lineaire, laterale en systeemdenken lijkt mij een betere focus dan angst voor rondspringende geesten, die onze hersenen verkrampen.

Tags: Veranderen, Transitie, Systeemdenken, Lineaire denken, Gedragspatronen